was successfully added to your cart.

Laten we twee voorbeelden geven van mensen met psychologische klachten, Hans en Marie:

Hans heeft moeite om zijn huis uit te komen. Niet omdat hij bang is om zich op straat te begeven, maar omdat hij verschillende dingen moet controleren voordat hij zijn huis mag verlaten. Het gas controleert hij ongeveer 25 keer, de deur moet minimaal 15 keer gecontroleerd worden en daarna kijkt hij nog 30 tot 40 keer door het raampje van de bijkeuken om te checken of de vuilnisbak niet open staat
.

Marie komt haar huis wel uit, maar is vaak niet helemaal aanwezig in de realiteit. Ze “woont in haar hoofd” zoals ze het zelf omschrijft. Haar piekeren gaat over allerlei onderwerpen, maar vooral over dingen die in de toekomst verkeerd kunnen gaan. Haar piekeren wordt af en toe zo erg, dat ze zich ook weer zorgen maakt over haar piekeren.

Beide klachten, zowel die van Hans als die van Marie, vallen onder de angststoornissen. In dit artikel leggen we uit waarom we deze twee stoornissen, die op het eerste gezicht toch lijken te gaan over dwangmatig handelen en piekeren, toch behandeld worden als een dwangstoornis.

Controle

De term die hierbij belangrijk is, is controle. Mensen die piekeren en mensen die dwangmatige handelingen uitvoeren, hebben behoefte om controle te hebben over hun leven. Dat is een hele natuurlijke behoefte, maar het probleem is dat we geen volledige controle kunnen hebben. De meeste mensen leren dat accepteren, maar sommige mensen proberen die controle toch te verkrijgen door te gaan piekeren of door dwanghandelingen uit te gaan voeren.

Mensen met piekerklachten en mensen met angstklachten, leren zichzelf het piekeren en de dwang aan. Dat werkt ongeveer zo:

De piekerklachten van Marie zijn begonnen toen ze voor het eerst een borstkankerscreening moest ondergaan. Ze werd erg angstig van de gedachte dat ze kanker kon hebben en begon zich alvast voor te bereiden op de toekomst door er over na te denken. Ze bedacht zich hoe pijnlijk en onaangenaam haar behandeling zou zijn, hoe ze haar kinderen zou achterlaten en hoe ze uiteindelijk zou sterven in een ziekenhuisbed. Uiteindelijk bleek dat ze geen borstkanker had. Dat was natuurlijk een opluchting, maar onbewust ook een leermoment. Ze leerde dat het piekeren er voor had gezorgd dat ze geen borstkanker had gekregen. Vanaf dat moment is ze steeds vaker gaan piekeren over de toekomst.

Uiteraard heeft Marie zich dit niet met opzet aangeleerd en ook niet bewust. Maar onbewust werkt het wel op deze manier.

Angst en controle

Controlemechanismen zoals piekeren en dwanghandelingen, zijn dus bedoeld om de angst voor een vervelende afloop te controleren.

In de behandeling van deze klachten is het dan ook erg belangrijk om de overtuigingen over het piekeren en de dwanghandelingen onder de loep te nemen.

Daarnaast is het erg nuttig om gedragsexperimenten uit te voeren. Een voor de hand liggende is: “probeer de dwanghandeling nu eens achterwege te laten en kijk dan wat er gebeurt.” Mensen die dat aandurven, zullen al snel ervaren dat het achterwege laten van de dwanghandelingen niets veranderd aan de wereld om hen heen. De controle die ze denken te creëren met hun handelen, bestaat alleen in hun hoofd.

Wij behandelen dwang en piekerklachten met cognitieve therapie. Als je meer wilt weten over de behandeling van dat soort klachten, kun je altijd contact met ons leggen via de contactpagina.

Robert Haringsma

About Robert Haringsma

Robert Haringsma is psycholoog en onderzoeker. Hij schrijft over onderwerpen als stress, zelfvertrouwen, depressie en angst.

Leave a Reply