was successfully added to your cart.
dextro amfetamine poeder

Dextro amfetamine is verkrijgbaar in pillen, je hebt ze in allerlei soorten en maten. Zo is er ook een wit rond pilletje verkrijgbaar bij de apotheker: Dextro amfetamine. Dit is geen harddrug of paracetamol. Ik heb het over een medicijn.

In dit artikel leg ik uit wat dextro amfetamine is. Daarna bespreek ik de werking van dextroamfetaminen en ga ik in op een andere veelgebruikte soort: methylfenidaat.

Wat is dextro amfetamine?

Dextro amfetamine is een medicijn dat de aanmaak van dopamine en noradrenaline stimuleert. Afgekort spreekt men ook wel van dexamfetamine. Dopamine en noradrenaline zijn twee voorbeelden van neurotransmitters. Neurotransmitters zijn kleine stofjes in de hersenen die communicatie tussen neuronen mogelijk maken.

Bij sommige mensen functioneert de werking van die neurotransmitters niet naar toebehoren. Je zou kunnen zeggen dat ze hun werk iets anders doen dan je zou verwachten. Dextro amfetamine wordt daarom bijvoorbeeld voorgeschreven aan mensen die ADHD of narcolepsie hebben.

Pillen met dextro amfetamine zijn verkrijgbaar in verschillende vormen. Er bestaat de variant van 5 mg en die van 2,5 mg. Die van 5 mg staat bekend onder de naam Amfexa.

Dexamfetamine werkt circa 4 uur en varieert van 3 tot 5 uur. Op een normale dag kom je uit op ongeveer 16 uur aan tijd. Op één dag kan de medicatie dus één tot vier maal worden ingenomen.

‘’Sinds een half jaar gebruik ik dexamfetamine en dat is voor mij de beste medicatie, want het haalt de scherpe kantjes er af en ik ben eindelijk nooit meer moe.’’

dextro amfetamine studeren

Verantwoord gebruik van medicatie kan een belangrijke impact hebben op je leven. Het kan er namelijk in het geval van ADHD voor zorgen dat je je veel beter kan concentreren. Bepaalde taken in het dagelijks leven worden hierdoor ineens makkelijker. Zo kun je beter je aandacht bij je werk houden en wordt studeren makkelijker. Tijdens een gesprek of presentatie word je minder snel afgeleid.

Lees dit artikel (voor tips) over ADHD.

Vroeger had dextro amfetamine een tijdje de functie om eetlust tegen te gaan bij de behandeling van vetzucht. Niet voor niets is één van de bijwerkingen een verminderde eetlust. Ook werd het gebruikt voor depressies.

Onlangs is er een petitie gestart onder het motto ‘Dure dex? Niet zo flex.’ De reden voor deze actie was dat de kosten van het ‘’nieuwe middel’’ veel hoger zijn. Voorheen werd dextro amfetamine volledig vergoed door de basisverzekering.

Sinds 1 mei is het voor apothekers verboden geworden om de goedkope dexamfetamine te leveren. Dat komt doordat er een fabrikant is die het middel dexamfetamine verkoopt onder de naam Amfexa. Het is wettelijk zo geregeld. De oorspronkelijke levering en bereiding van dextro amfetamine is dus niet meer van kracht.

De tabletten Amfexa zijn 5 mg. Deze zijn veel duurder dan de goedkopere dexamfetamine van voorheen. Per doosje Amfexa moet je zo’n 23 euro van de 27 euro zelf betalen. Bij twee tot drie doosjes per maand loopt dat op naar 70 per maand.

Je kunt je vast voorstellen dat dit voor veel mensen de aanleiding was om te stoppen met medicatie. Dat brengt echter een hoop stress en ongemak met zich mee. Het leven van mensen die gewend zijn medicatie te gebruiken kan namelijk letterlijk ontregeld worden. Alternatieve medicatie die soortgelijke effecten hebben is er niet. Methylfenidaat werkt voor een bepaalde groep mensen juist minder goed dan dextro amfetamine.

Speed en dextro amfetamine
Hoewel de amfetaminen van de medicatie iets weg hebben van bepaalde harddrugs zoals speed, zijn ze niet verslavend. Als je het over speed hebt, is het verwarrend dat daarvoor de vervangende term amfetamine wordt gebruikt en vice versa. Dextro amfetamine lijkt daarom misschien op speed, maar er zijn wel degelijk verschillen. Dextro amfetamine is puurder en milder dan de meeste vormen van speed.

Het medicijn dextro amfetamine is echter zo samengesteld dat het anders werkt dan speed en niet verslavend is. Speed heeft daarentegen wel een geestelijk verslavende werking, omdat het beloningscentrum zo geprikkeld wordt dat je jezelf prettig gaat voelen. Hier kan je steeds vaker naar gaan verlangen. Als je het daardoor op regelmatig basis gebruikt en niet meer zonder kan, raak je afhankelijk. Bij dextro amfetamine is er vrijwel geen roes in het begin, zoals dat wel bij speed het geval is. Ook dat maakt dat het stofje een andere werking heeft dan speed.

Hoewel er in bepaalde partydrugs dextro amfetamine kan zitten, wordt dit bovendien vaak in een hogere dosis gebruikt dan een arts zou voorschrijven. Er is dan ook een grote kans dat dextro amfetamine bij recreatieve doeleinden, zoals bijvoorbeeld feesten op een festival, misbruikt wordt. Ook is dextro amfetamine populair onder studenten (zonder ADHD), omdat zij het als een prettig middel ervaren voor studeren. Hoewel het je beter in staat stelt om te leren, mag je zelf wettelijk gezien nooit zomaar medicatie doorverkopen zonder een passende bevoegdheid zoals de apotheker.

Verschil tussen twee soorten amfetamine

Als je niet geïnteresseerd bent in het technische verhaal, scroll dan gerust door naar het kopje bijwerkingen van dextro amfetamine. Het wat meer scheikundige verhaal is als volgt.

Amfetamine is in dextro amfetamine en levo amfetamine te onderscheiden. In scheikundige termen zeg je dat het beiden enantiomeren zijn. Een andere benaming is optische isomeren. Dit is meteen al redelijk specifiek. Eerst zal ik je uitleggen wat een isomeer is. Zoals je misschien weet kan zo’n beetje alle materie op aarde worden herleid naar atomen, de bouwstenen van iets. Ik bedoel dat uiteraard met de wetenschappelijke bril op, het spirituele en filosofische gebied buiten beschouwing gelaten.

Je kan uitzoomen naar een nog wat groter perspectief, namelijk isomeren. Ze hebben allemaal iets gemeen, omdat ze hetzelfde aantal en dezelfde soort atomen hebben. Daarom is het één groep. Twee kenmerken maken ze dus hetzelfde:

  • Aantal atomen
  • Atoomsoort (in letters aangegeven)


Toch zijn isomeren ook weer op te delen in verschillende groepen.

Je zou het kunnen vergelijken met appeltaart. Stel je voor dat je twee mini-appeltaarten gaat maken en hetzelfde zijn, doordat ze beiden precies dezelfde ingrediënten hebben. Wat je erin doet, bijvoorbeeld rozijnen, appels en suiker is per appeltaartje gelijk. Ook de aantallen zijn exact hetzelfde, bijvoorbeeld één appel in stukjes in ieder taartje, 10 gram rozijnen etc. Toch liggen de appels en rozijnen net iets anders door elkaar. Als je de taartjes zou proeven smaken ze daardoor toch iets anders. Dat komt doordat de ingrediënten per taartje verschillen in plek. De bite of de structuur is hierdoor anders.

Zo is het ook bij isomeren. Ze hebben dezelfde molecuulformule (aantallen en soort), maar een andere indeling. Toegepast op het voorbeeld hierboven: hetzelfde stukje appel (ingrediënt/atoomsoort) ligt bij wijze van spreken bij het ene taartje op de plek van waar bij het andere taartje de rozijn (ingrediënt/atoomsoort) ligt. En dat is nou precies het geval bij stereo-isomeren. Scheikundig zeg je dat de atomen anders verbonden zijn met elkaar. Stereo-isomeren zijn weer onder te verdelen in optische isomeren. Dat zijn isomeren die uniek zijn in die zin dat ze elkaars spiegelbeeld hebben. Dit groepje onderling verbonden atomen heeft een centrum.

dextro amfetamine symbool

Het scheikundige symbool voor Dextro Amfetamine

Er zijn bepaalde subtiele verschillen in de verbindingen van deze stofjes. De naam Dextro amfetamine zegt het al een beetje: dextro betekent rechts. Levo in het woord levo amfetamine komt van levorotatory, linksdraaiend. Het verschil zit hem dus in het feit dat Dextro amfetamine een rechtsdraaiende isomeer in plaats van een linksdraaiende isomeer is.

Je denkt nu waarschijnlijk: Wat bedoel je met draaiend? Dit is een wat ingewikkeldere kwestie, maar het heeft te maken met hoe er prioriteit wordt toegekend aan verschillende groepen atomen. Met andere woorden, welke is belangrijker dan de ander? Dit wordt gebaseerd op atoomnummers. Hoe hoger het atoomnummer, hoe hoger de prioriteit. Daarna kan je die in volgorde zetten van belangrijkste naar minst belangrijk. Als je dan een lijn trekt die een rondje maakt rondom de prioriteiten, zal deze ofwel rechts of links gaan. Dit proces heb ik versimpeld uitgelegd om te begrijpen wat er met links- of rechtsdraaiend bedoeld wordt. Er is een complete set regels aan verbonden, genaamd de Cahn-Ingold-Prelog-prioriteitsregels.

Mocht je de gedetailleerde werking van dextro amfetamine nog beter willen begrijpen, dan raad ik je aan om scheikunde te studeren.

Bijwerkingen van dextro amfetamine

Als je dextroamfetamine overweegt is het in ieder geval belangrijk om je dokter goed in te lichten. Denk dan bijvoorbeeld aan zwangerschap, stoornissen of depressie in de familie of angstklachten die je hebt. Ook als je aandoeningen als glaucoom of hypothereoïdie hebt, is het verstandig je dokter te raadplegen.

Ondanks de doeltreffende werking kan het een aantal bijwerkingen met zich meebrengen. Ook die verschillen van persoon tot persoon. Als je medicatie overweegt, is het daarom belangrijk medicatie uit te testen bij een instelling die diagnoses stelt en behandeling aanbiedt. Dat kun je bijvoorbeeld doen bij ADHDcentraal of PsyQ.

dextro amfetamine energy

Dextro amfetamine is toch iets anders dan druivensuiker, dat bekend staat onder de naam dextrose.

Dit zijn een aantal mogelijke bijwerkingen bij het gebruik van dextro amfetamine:

  • Misselijkheid
  • Hoofdpijn
  • Verminderde eetlust
  • Versnelde hartslag
  • Neiging om te kauwen
  • Laag libido of minder zin in seks
  • Moeite met inslapen

Je kan moeite met inslapen of slaapproblemen zien als het grootste nadeel van het gebruik van dextro amfetamine. Deze slaapproblemen leiden namelijk weer tot andere problemen in het dagelijks functioneren. Toch is een behoorlijk grote groep mensen met ADHD het er over eens dat de voordelen opwegen tegen de nadelen van medicatiegebruik.

dextro amfetamine

Het kan zijn dat je de neiging krijgt om te knuffelen.

Medicatie kan wonderen doen op het gebied van concentratie. De kortetermijneffecten zie je terug in de bijwerkingen. Er is op dit moment nog veel onderzoek gaande naar de langetermijneffecten van medicatie op bijvoorbeeld ADHD’ers. Wellicht zijn er beperkingen in de ontwikkeling van cognitieve functies in de hersenen. Het kan ook zijn dat dit meevalt.

Hoewel er al onderzoek is gedaan, zijn de langetermijneffecten zijn nog steeds niet bekend. Er kan dus niet met zekerheid worden gezegd of je er bij een lange periode medicatiegebruik op vooruit gaat of niet.

Het andere type: methylfenidaat

Dextro amfetamine behoort samen met methylfenidaat tot het medicatietype stimulantia en is opgenomen in de Opiumwet. Het kan alleen worden voorgeschreven door psychiaters en is verkrijgbaar bij apothekers.

Methylfenidaat en dexamfetamine zijn samen voor 89% van alle kinderen met ADHD effectief. Bij het merendeel van ADHD’ers werkt ofwel methylfenidaat ofwel dexamfetamine.

Dextro amfetamine heb ik al besproken. Ik zal hieronder in het kort een aantal andere veelvuldig voorgeschreven stimulantia toelichten, zodat je het verschil kunt zien.

Soorten methylfenidaat

De werking hiervan is iets anders dan dextro amfetamine, maar heeft soortgelijke resultaten. De concentratie neemt bij patiënten namelijk toe. Dat komt doordat het de heropname van de in dit artikel eerder besproken neurotransmitters remt. Het gaat dus om de stofjes dopamine en noradrenaline. Wacht even, eerst hadden we het over stimuleren en nu over remmen. Klopt, neurotransmitters worden namelijk overgebracht bij de synaptische spleet, het gedeelte tussen de uiteinden van zenuwcellen. Ze blijven daar echter niet de hele tijd en worden weer opgenomen in de gliacellen. Methylfenidaat remt dat proces. De volgende twee medicijnen zijn twee bekende namen als het om methylfenidaat gaat:

  • Ritalin


Ritalin werkt 2-4 uur. Om te bepalen hoe lang het precies voor jou werkt, kun je het beste een arts of psychiater raadplegen.

‘’Ik ben sneller boos als de Ritalin uitgewerkt is. Voor de rest heb ik er op dit moment alleen maar voordelen van.’’

  • Concerta


Concerta werkt circa 12 uur. Het grote voordeel van dit tablet is dat je het niet steeds moet slikken, maar eenmalig of tweemaal dagelijks kan innemen.

Na het innemen van één van deze pillen, doet de stof zijn werk. Als deze is uitgewerkt, treedt er vaak een rebound op. Dat is een dipje waarbij de oorspronkelijke symptomen of onrust wat intenser terugkomen. Tijdens deze rebound moeten je hersenen weer als het ware wennen aan het feit dat er geen stimulatie meer is. Er is relatief weinig dopamine aanwezig. Dat maakt dat je wat prikkelbaar kan zijn.

Bij het gebruik van medicatie kun je het beste rekening houden een aantal overwegingen. Het volgende is aan te raden:

  • Neem medicatie niet later in dan 16:00, vanwege het moeilijke inslapen.
  • Gebruik geen alcohol op de dag dat je medicatie gebruikt.
  • Gebruik geen medicatie de dag nadat je alcohol hebt gebruikt. Alcohol blijft namelijk nog een tijdje in het bloed circuleren.
  • Rijdt geen auto als je voor het eerst medicatie gebruikt. Dit geldt ook voor als je een periode geen medicatie hebt geslikt. Als je wilt autorijden, maar rusteloos, nerveus of duizelig bent, kun je beter iemand anders laten rijden of voor openbaar vervoer kiezen.
  • Stop niet zomaar na langdurig gebruik van medicatie. Doe dit in overleg met je huisarts of psychiater. Langzaam minderen is vaak het beste.
  • Als je net begint medicatie is het handig om een logboek bij te houden met hoe je je voelt voor en na het gebruik van medicatie.
  • Houdt rekening met de rebound in combinatie met wat je op dat moment gaat doen.


Als het slikken van dextro amfetamine je helpt om de onrust in je hoofd te verminderen, is dat natuurlijk fijn. Mocht je toch problemen ervaren met of zonder medicatie, dan kun je het beste je huisarts raadplegen.

Ervaar je angstklachten, dan kun je bij De Psycholoog terecht. Twijfel niet om professionele hulp te zoeken. Ons team van psychologen helpt je graag verder. Neem contact met ons op via deze pagina. Het kan ook zijn dat we je uiteindelijk doorverwijzen voor een passende behandeling.

Tim de Korte

About Tim de Korte

Tim is redacteur bij De Psycholoog. Hij studeert toegepaste psychologie en schrijft stukken voor de website. Dit artikel is geredigeerd door een van onze psychologen.

Leave a Reply