Je kiest voor loopbaanadvies als je helder wilt krijgen wat je wilt met je werk, en wilt weten welke stappen je moet zetten om daar te komen. Het is geen therapie en ook geen sollicitatietraining. Het is een gestructureerde manier om zicht te krijgen op wat je kunt, wat je energie geeft en wat er op de arbeidsmarkt voor je mogelijk is.

Het idee erachter is simpel. De meeste mensen kiezen hun loopbaan niet, hij overkomt ze. Je rolt ergens in, je bent er redelijk goed in, en tien jaar later vraag je je af hoe je hier terecht bent gekomen. Loopbaanadvies zet dat proces even stil en maakt van een gevoel een concrete vraag.

Twee soorten loopbaanvragen

In de praktijk komen loopbaanvragen in twee smaken, en die vragen om een heel ander gesprek.

De eerste is de richtingvraag. Wat wil ik eigenlijk? Welk werk past bij mij? Waar liggen mijn talenten en kwaliteiten? Dit speelt bij mensen die vastlopen in hun huidige baan, bij mensen die na een reorganisatie of ontslag opnieuw moeten kiezen, en bij mensen die voor een studiekeuze staan. De vraag is hier niet hoe je iets bereikt, maar wat je eigenlijk zou willen bereiken.

De tweede is de uitvoeringsvraag. Hoe vind ik die baan? Hoe zet ik mijn netwerk en het internet daarvoor in? Hoe schrijf ik een brief die opvalt? Deze vraag speelt pas als de richting duidelijk is. Het is verleidelijk om hier meteen mee te beginnen, want het voelt actief en concreet, maar wie zonder richting gaat solliciteren komt vaak in een variant van dezelfde baan terecht.

De vier K’s

Een bruikbaar model om een loopbaanvraag te ordenen zijn de vier K’s: Krachten, Kennis, Kunde en Kansen. Samen geven ze een compleet beeld, en juist het onderlinge verband maakt het nuttig.

Krachten. Waar krijg je energie van? Waar beleef je plezier aan, en wat gaat je over het algemeen makkelijk af? Dit is de meest onderschatte van de vier. Veel mensen kunnen moeiteloos opnoemen waar ze slecht in zijn, maar hebben nooit systematisch gekeken naar waar ze goed in zijn. Natuurlijk mag je aan je zwakke punten werken, maar je krachten zouden de leidende factor in je loopbaan moeten zijn. Werk dat aansluit bij je krachten kost minder en levert meer op, en dat verschil stapelt zich over jaren op.

Kennis. Wat weet je al? Welke opleiding, welke ervaring, welke vakinhoudelijke bagage heb je opgebouwd? En sluit dat aan bij waar je naartoe wilt, of zit er een gat tussen? Soms is de conclusie dat je iets moet bijleren. Soms is de conclusie dat je genoeg weet om les te gaan geven.

Kunde. Wat kun je daadwerkelijk doen? Kennis en vaardigheid zijn niet hetzelfde. Iemand kan alles weten over leidinggeven en er niets van bakken, en omgekeerd. Werkgevers selecteren uiteindelijk op wat je kunt uitvoeren, dus het loont om scherp te hebben welke vaardigheden je in de praktijk hebt bewezen.

Kansen. Dromen staan aan de basis van elke verandering, maar op enig moment moet je wakker worden en kijken wat er werkelijk beschikbaar is. Het gaat niet alleen om welk werk je wilt, maar ook om wat de arbeidsmarkt op dit moment biedt. Waag jij de sprong in het diepe in een krappe markt, of ga je voor de veilige tussenstap? Dat is een afweging, geen rekensom.

Pas als deze vier helder zijn, kun je zinnig naar het pad kijken dat voor je ligt. Dat kan een volgende stap in je huidige carriere zijn, verdere ontwikkeling in je vak, of de start van iets totaal nieuws.

De rol van vragenlijsten

Bij het in kaart brengen van je krachten wordt vaak gewerkt met gevalideerde vragenlijsten. De bekendste is de VIA Krachtenvragenlijst, die wereldwijd al ruim anderhalf miljoen keer is afgenomen en ontwikkeld werd binnen de positieve psychologie.

Zo’n lijst is geen orakel. Hij vertelt je niet welke baan je moet nemen. Wat hij wel doet, is je eigen beeld toetsen aan iets buiten jezelf. Mensen blijken hun sterke kanten stelselmatig te onderschatten omdat wat hen makkelijk afgaat, voor hun gevoel niet meetelt als kwaliteit. Precies dat maakt een gestructureerde meting nuttig: hij zet zwart op wit wat je zelf niet meer opmerkt.

De uitkomst is een startpunt voor een gesprek, geen eindoordeel. De waarde zit in wat je ermee doet.

Wanneer je vraag geen loopbaanvraag is

Dit is het punt waar loopbaanadvies het vaakst misloopt. Niet iedereen die vastloopt in zijn werk heeft een loopbaanvraag.

Als je ’s ochtends de energie niet kunt opbrengen om te beginnen, als je je concentratie kwijt bent, als je slecht slaapt en het weekend niet genoeg is om bij te komen, dan is de kans groot dat je geen andere baan nodig hebt maar herstel. Een nieuwe functie zoeken vanuit uitputting leidt zelden tot een goede keuze, en niet zelden binnen een jaar tot dezelfde klachten op een nieuw adres.

Een paar signalen die daarop wijzen: je klachten blijven ook in vakanties bestaan, je bent kort van lont geworden tegen mensen die er niets mee te maken hebben, je vermijdt taken die je vroeger moeiteloos deed, of je lichaam geeft signalen als hoofdpijn, maag- en darmklachten of aanhoudende vermoeidheid.

In dat geval is de volgorde omgekeerd. Eerst uitzoeken wat er aan de hand is, dan pas nadenken over de richting. Dat is geen uitstel van je loopbaanvraag maar de voorwaarde om hem goed te kunnen beantwoorden.

Meer hierover lees je op onze pagina’s over burnout, overspannenheid en stress. Twijfel je waar je zit, dan geeft de stresstest een eerste indicatie.

Hoe een traject er doorgaans uitziet

Een loopbaantraject is korter dan mensen verwachten. Het helder krijgen van de vier K’s kost meestal rond de drie gesprekken. Wil je daarna ook begeleiding bij het vinden van werk dat echt past, dan loopt dat op tot ongeveer zes gesprekken.

Wat er in die gesprekken gebeurt, is geen zoektocht namens jou. Een goede adviseur gaat niet voor je op zoek naar een baan, maar ontwikkelt samen met jou een strategie. Daarbij komt je CV aan bod, de manier waarop je jezelf presenteert in een gesprek, en hoe je vacatures vindt die niet op de gebruikelijke plekken staan.

Verwacht geen vrijblijvend kennismakingsgesprek waarin nog niets gebeurt. Bij dit soort trajecten wordt vaak al vanaf het eerste gesprek inhoudelijk gewerkt, en het komt regelmatig voor dat de vraag na dat ene gesprek al afdoende beantwoord is.

Verder

Loopt je vraag over werk vooral over klachten en niet over richting, neem dan gerust contact op of meld je direct aan. We kijken dan samen wat er speelt en welke psycholoog daar het best bij past.