was successfully added to your cart.
zelfvertrouwen

Hoewel veel mensen het idee hebben dat zelfvertrouwen belangrijk is, hebben niet veel mensen een heel duidelijk beeld van wat zelfvertrouwen eigenlijk is. Het is nog behoorlijk moeilijk te definiëren.

Zelfs in de wetenschap hebben ze hier moeite mee. Allereerst zijn er nogal wat verschillende soorten definities van wetenschap en daarnaast spreken de resultaten uit het onderzoek elkaar ook tegen. Soms zegt het onderzoek dat zelfvertrouwen ons helpt om beter te presteren, maar in andere gevallen werkt het juist niet.

In het kader van mijn promotieonderzoek heb ik al het onderzoek naar zelfvertrouwen op een hoop geveegd om eens en voor altijd tot een duidelijke en werkbare definitie van zelfvertrouwen te komen. Uit dat onderzoek blijkt dat we met zelfvertrouwen waarschijnlijk twee dingen bedoelen: vaardigheid en waardigheid.

Zelfvertrouwen als vaardigheid

Dit onderdeel van zelfvertrouwen spreekt voor zich. Als je iets heel goed kunt, zul je er ook ook veel zelfvertrouwen in hebben. De meeste Nederlanders kunnen bijvoorbeeld erg goed fietsen. Als ze op de fiets stappen, zullen ze dan ook niet direct denken: “ik hoop dat ik het nog kan!”.

Andersom is het zo dat je weinig zelfvertrouwen zult hebben in dingen die je niet goed kunt. Als je mij vraagt om een huis te bouwen, zal ik je waarschijnlijk antwoorden dat ik dat niet kan. Mijn zelfvertrouwen in mijn vermogen om een huis te bouwen is niet erg groot.

Zelfvertrouwen hangt dus voor een groot deel samen met wat je kunt.

Zelfvertrouwen als waardigheid

Een ander onderdeel van zelfvertrouwen is waardigheid. We noemen dit ook wel eigenwaarde. Mensen met een hoge, stabiele eigenwaarde hebben als basis-overtuiging: “ik mag er zijn”. Mensen met een lage eigenwaarde hebben die overtuiging vaak veel minder sterk.

Eigenwaarde is minder grijpbaar dan vaardigheid. Of je iets kunt, is vaak feitelijk vast te stellen. Als je een huis bouwt terwijl je het niet goed kunt, zal het waarschijnlijk instorten. Hoeveel je waard bent, is veel minder makkelijk vast te stellen.

Wij zijn er van overtuigd dat ieder mens iets waard is en dat er geen onderscheid is tussen mensen die veel waard zijn en weinig waard zijn. Wellicht kunnen we mensen die hele foute morele keuzes maken uitsluiten (moord, verkrachting etc.), maar over het algemeen is elk mens evenveel waard.

Zelfvertrouwen als samenspel

Veel problemen met zelfvertrouwen komen voor bij mensen die een lage eigenwaarde hebben. Zij proberen om hun eigenwaarde te vergroten door te investeren in hun vaardigheden. Ze redeneren: pas als ik voldoende presteer, kan ik ook een goed gevoel over mezelf hebben.

Dit werkt echter bijna nooit. In de praktijk zien we dat mensen nooit voldoende kunnen presteren om een goed gevoel over zichzelf te hebben. Zelfs van Olympische sporters die een gouden medaille hebben gewonnen hoor je regelmatig: “ik had er meer van verwacht”. Het is nu eenmaal zo dat we na een behaalde prestatie altijd denken: “Dit is nu wel even goed, maar ik kan pas echt een goed gevoel over mezelf hebben als ik de volgende prestatie ook haal.” Je stelt je met andere woorden steeds nieuwe doelen als voorwaarde voor een goed gevoel.

Beter is het dan ook om vaardigheid en waardigheid helemaal “uit elkaar” te halen. Wat je kunt is wat je kunt en niet meer. Je eigenwaarde zou daar niet door beïnvloed moeten worden.

Meer lezen over zelfvertrouwen? Lees dan het boek “Vergroot je Zelfvertrouwen“.

 

Robert Haringsma

About Robert Haringsma

Robert Haringsma is psycholoog en onderzoeker. Hij schrijft over onderwerpen als stress, zelfvertrouwen, depressie en angst.

Leave a Reply