was successfully added to your cart.
add

Veel mensen weten inmiddels wat ADHD is. ADD is het wat minder bekende broertje van deze aandoening. In dit artikel zet ik uiteen wat ADD is en hoe je er het beste mee om kunt gaan.

ADD staat voor Attention Deficit Disorder. Met andere woorden dus een aandoening die er voor zorgt dat je je moeilijk kunt concentreren. Mensen met ADD zijn dan ook vaak slordig, kunnen zich moeilijk concentreren en hebben moeite om hoofd- en bijzaken te onderscheiden.

In dit artikel leg ik eerst uit wat ADD is. Daarbij beschrijf ik hoe we ADD diagnosticeren bij kinderen en bij volwassenen. Daarnaast kijk ik naar de mogelijkheden om ADD te behandelen, om af te sluiten met een paar praktische tips voor mensen die ADD hebben.

Wat is ADD?

De meeste mensen kennen ADHD wel. Ze stellen zich daar vooral bij voor dat mensen heel druk zijn. De aandoening is ook wel bekend als Alle Dagen Heel Druk. Dat dekt de lading echter niet volledig.

De afkorting staat voor:

Attention (aandacht)
Deficit (gebrek aan)
Hyperactivity (hyperactiviteit)
Disorder (Aandoening)

Vrij vertaald dus een aandoening waarbij er gebrek aan aandacht is en hyperactiviteit.

ADD is ADHD zonder de hyperactiviteit. Er is dus vooral sprake van een gebrekkige aandacht. Dat wil niet zeggen dat mensen nergens op letten en maar wat zitten te slapen, maar dat ze hun aandacht moeilijk kunnen focussen. Ze kunnen bijzaken moeilijk scheiden van hoofdzaken bijvoorbeeld.

In sommige situaties kan het van pas komen dat iemand ADD heeft. In andere situaties staat het je presteren juist weer erg in de weg. Veel mensen met ADD-klachten zoeken hier dan ook behandeling voor.

ADD symptomen

Psychologische aandoeningen staan in de psychologie beschreven in het handboek van psychologische aandoeningen. De DSM IV. ADD staat daarin als volgt beschreven:

Van de onderstaande negen kenmerken, is er sprake van in ieder geval zes. Deze moeten al minimaal een half jaar spelen en niet verklaarbaar zijn door jeugdigheid of onvolwassenheid.

  • Let vaak niet goed op de details van een opdracht. Maakt veel fouten.
  • Heeft moeite om de aandacht bij het werk te houden. Is gemakkelijk afgeleid.
  • Vind het moeilijk om de aandacht bij een gesprek te houden. Lijkt af en toe niet te luisteren.
  • Organiseren van activiteiten is moeilijk
  • Gaat taken die langdurige geestelijke inspanning vergen uit de weg. Begint er niet of veel te laat aan.
  • Raak gemakkelijk dingen kwijt.
  • Is vergeetachtig
  • Wordt gemakkelijk afgeleid door uitwendige prikkels.


Aan de afmetingen van de DSM kun je wel zien dat de beschrijving van elke aandoening nogal uitgebreid kan zijn.

Aan de afmetingen van de DSM kun je wel zien dat de beschrijving van elke aandoening nogal uitgebreid kan zijn.

Hierbij is het belangrijk dat deze symptomen al aanwezig waren voor het zevende jaar. Daarnaast moeten ze op meerdere terreinen aanwezig zijn. Dus zowel op het werk als in de klas bijvoorbeeld.

Het kan ook zijn dat bovenstaande factoren verklaard kunnen worden door andere aandoeningen. Iemand die zwaar depressief is, vindt het bijvoorbeeld ook vaak moeilijk om zijn aandacht erbij te houden. Je zult een psycholoog nodig hebben om uit te sluiten dat er geen sprake is van een andere stoornis. Het voert hier namelijk te ver om alle andere diagnoses te bespreken.

Tot slot is er pas sprake van ADD als er geen sprake is van Hyperactiviteit en/of impulsiviteit. Dit kun je herkennen aan zaken als:

  • Beweeglijk en onrustig zijn
  • Veel praten
  • Bewegen in situaties waarin het verwacht wordt dat je stil staat

Hyperactiviteit is over het algemeen niet iets wat je gemakkelijk over het hoofd ziet, toch is er een specialist nodig om zeker te weten of er sprake is van ADD of ADHD.

ADD bij volwassenen

Voor volwassenen gelden de bovenstaande symptomen. Als je hier dus aan voldoet, kan het zijn dat je ADD hebt. Als je dat nu pas vaststelt, kunnen er een aantal problemen zijn ontstaan in je leven:

  • Je werkt onder je niveau. Omdat mensen met ADD zich vaak moeilijk kunnen concentreren, is een schoolse omgeving niet ideaal voor hen. ADD is echter zeker niet hetzelfde als een lage intelligentie en in drukke omgevingen blijkt dat mensen met ADD vaak juist betere beslissingen kunnen maken.
    Als je het gevoel hebt dat je ADD er de oorzaak van is dat je onder je niveau werkt, kun je op zoek gaan naar uitdagingen die rekening houden met je ADD. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan ervaringsleren, maar ook aan een studie die je in je eigen tempo kunt doen.
  • Je doet aan zelfmedicatie. Mensen met ADD gebruiken vaak kalmerende drugs zoals Marihuana of alcohol om wat rustiger te worden. In sommige gevallen kan dat geen kwaad. Als het gebruik echter problematisch wordt, is het de moeite waard om te kijken of er geneesmiddelen zijn die beter helpen en minder bij-effecten hebben.
  • Je verwijt jezelf “anders” te zijn. Als je ongediagnosticeerde ADD hebt, ga je er vaak vanuit dat je hetzelfde moet kunnen als andere mensen. In de praktijk zien we dat dit gewoon niet het geval is. Mensen met ADD hebben zeker sterke kanten en als ze die verstandig inzetten kunnen ze hele goede prestaties neerzetten. Ze hebben echter ook duidelijke zwakke punten en als ze zich daar op proberen te focussen loopt het vaak niet goed af. Het is voor iedereen goed om zichzelf te leren kennen en voor ADD’ers geld dat in het bijzonder.

De diagnose van ADD is bij volwassenen dus vrij straightforward. Hou er echter wel rekening mee dat een diagnose wel het een en ander losmaakt. Bepaalde dingen vallen op zijn plaats en er komen een hoop mogelijkheden beschikbaar, maar dat vergt wel actie. Reken er dus maar op dat dat diagnose een start van je traject is en niet het eind.

ADD bij kinderen

Voor een kind is het normaal om af en toe afgeleid te zijn. De hersenen van kinderen zijn bovendien nog niet helemaal ontwikkeld, waardoor het ook moeilijk voor ze is om dingen te organiseren. Het kan daarom moeilijk zijn om ADD bij kinderen de diagnosticeren.

Bij kinderen boven de vijf is ADD echter wel degelijk te diagnosticeren. In principe gelden voor ADD bij kinderen dezelfde symptomen als voor ADD bij ouderen. Specialisten letten daarbij echter vooral op de ernst van de symptomen in vergelijking met kinderen van dezelfde leeftijd. Vragen die daarbij kunnen spelen zijn:

  • Staan de symptomen het functioneren in de weg. Staat het bijvoorbeeld de prestaties op school in de weg of de aandacht bij het sporten.
  • Zijn de symptomen langdurig aanwezig, overdreven aanwezig en overheersen ze het gedrag?
  • Komen deze symptomen vaker voor dan de symptomen die mensen van dezelfde leeftijd hebben?
  • Zijn de symptomen steeds aanwezig en niet gebonden aan een specifieke situatie?

Dat een opgroeiend kind af en toe afgeleid wordt is geen probleem. Als het echter dagelijks afgeleid is en dat al voor maanden is het een teken dat er misschien ADD speelt. En als dit het presteren op school in de weg staat, is dat ook een teken.

Ik raad aan om deze informatie vooral te gebruiken om te beslissen of je een expert in de hand neemt. Zelf ADD diagnosticeren is niet alleen heel moeilijk, maar ook vrij nutteloos. Om behandeling of medicatie te verkrijgen moet er toch altijd een diagnose van een psycholoog zijn.

Oorzaken van ADD
Voor veel ouders is het prettig om te weten dat ADD niet veroorzaakt wordt door de opvoeding of door een gebrek aan hechting. Binnen de psychologie is eigenlijk iedereen het er over eens dat ADD een biologische oorzaak heeft.

Onderzoek laat bijvoorbeeld zien dat familieleden in de omgeving van mensen met ADD ongeveer 25% kans hebben op ADD. Terwijl ADD gewoonlijk maar bij 5% van de mensen voorkomt.

Medicatie bij ADD

Wanneer je last hebt van ADD, kun je er voor kiezen om een medicijn te gebruiken om je symptomen te verlichten. Je zult dat medicijn moeten blijven nemen als je er baat van wilt hebben, want ADD is vooralsnog niet te genezen. Als je weer stopt met de medicatie zullen je symptomen dan ook al snel weer terug zijn.

Veelgebruikte geneesmiddelen zijn:
Ritalin: dit is het meest gebruikte geneesmiddel bij ADD. Bij een diagnose wordt dit over het algemeen voorgeschreven.
Concerta: dit middel geeft de werkzame stof langzamer af in je bloed. Daarom wordt er tegenwoordig ook wel voor dit middel gekozen in plaats van voor Ritalin.

Strattera, Medikinet, Dextro-amfetamine en Efexor hebben grotendeels dezelfde werking als bovenstaande medicijnen, maar andere bijwerkingen. Meestal worden dergelijke medicijnen voorgeschreven wanneer andere geneesmiddelen niet werken of onhandelbare bijwerkingen geven.

Over het algemeen is het afhankelijk van de aard van je klachten en de bijwerkingen van de medicatie hoe je de medicatie zult ervaren. Sommigen zien hun medicatie als een bevrijding en kijken nooit meer om, anderen kunnen nooit wennen aan de medicatie en kiezen er voor om deze niet te gebruiken. Ook komt het voor dat mensen medicatie inzetten op momenten dat ze het nodig hebben en er op anderen momenten voor kiezen om geen medicatie te gebruiken.

Als je met een gespecialiseerde ADD behandelaar werkt, zal deze je ook kunnen begeleiden in de zoektocht naar een goed medicijn. De effecten van de medicatie zullen dan ook vaak een onderdeel zijn van de behandeling.

Therapie bij ADD

Ook bij therapie is het belangrijk om je te beseffen dat therapie ADD niet geneest. Therapie is vooral bedoeld om je te leren omgaan met de symptomen van je ADD. Denk daarbij aan:

  • Diagnose: dit is misschien wel de belangrijkste taak van een psycholoog. Vaststellen of je nu echt last hebt van ADD of dat er iets anders speelt. Hierbij is het natuurlijk ook van groot belang om onderscheid te maken tussen ADD en ADHD.
  • Medicatie: de meeste therapeuten kunnen je geen medicijnen voorschrijven, maar ze kunnen je wel begeleiden bij het kiezen van de juiste soort en de juiste hoeveelheid.
  • Structuur aanbrengen: In het volgende deel van het artikel gaan we hier meer uitgebreid op in. Daar gaat het over bepaalde leefregels die orde op zaken stellen voor mensen met ADD.
  • Voeding en beweging: mensen met ADD zullen zich over het algemeen beter voelen wanneer ze voldoende lichaamsbeweging krijgen en de juiste voeding krijgen. Een therapeut kan je hierbij informeren en helpen bij het overschakelen naar een ander leefpatroon.

Een behandeling van ADD zal over het algemeen niet heel lang duren. Er is sprake van een begeleiding bij het invoeren van nieuwe gewoonten en veel mensen pakken dat betrekkelijk snel op.

Praktische tips voor mensen met ADD

In dit deel van het artikel baseer ik me vooral op het boek “Opgeruimd leven met ADHD”, een boek geschreven door een ADD-onderzoeker en een professioneel opruimcoach, dat veel gebruikt wordt in de behandeling van mensen met ADD.

Het leven kan behoorlijk verwarrend zijn voor iemand die ADD heeft. Je vergeet afspraken met mensen, raakt dingen kwijt en hebt er moeite mee om structuur aan te brengen in je leven. Daardoor zijn je financiën vaak niet op orde en kost het je bijvoorbeeld moeilijk om een baan te vinden waar je goed in blijft presteren.

Als je eenmaal weet dat je ADD hebt, kun je wel stappen ondernemen om hier beter mee om te gaan. Door je leven beter te organiseren en te structureren, kun je er voor zorgen dat je drukke hoofd wordt ondersteund door een rustige omgeving. In dit deel van het artikel geef ik een aantal tips om beter met je ADD om te kunnen gaan. Ik doe dat op drie gebieden:

omgaan-met-add

Strategieën: tips en trucs om meer structuur in je leven te krijgen
Steun: het handig inzetten van sociale steun
Structuur: steeds hetzelfde doen op dezelfde tijd

De driehoek heeft zoals je kunt zien als basis de structuur en steun. Als je die hebt staan, kun je gebruik gaan maken van nieuwe strategieën.

Structuur

Het is moeilijk om structuur in je leven te brengen als je ADD hebt, maar juist daarom zo noodzakelijk. Het probleem is dat mensen met ADD vaak op een heel “ADD-onvriendelijke” manier structuur proberen te brengen in hun leven. Namelijk: alles tegelijkertijd en als het niet direct lukt, stoppen ze er weer mee.

Met de volgende tips lukt het wel om structuur en goede gewoonten te implementeren:

  • Zie het als een continu proces, niet als een verandering die je ineens doorvoert
  • Voer niet ineens een gedragsverandering in, maar bouw deze stapje voor stapje op.
  • Steun het nieuwe gedrag door reminders in te bouwen. Van briefjes op de koelkast tot reminders op je telefoon. Verander deze reminders bovendien steeds, zodat ze nieuw blijven en je er niet overheen gaat kijken.
  • Het gaat sowieso een keer fout. Probeert het dan gewoon nog een keer. Geef niet op!
  • Spreek jezelf bemoedigend toe. Hou je progressie bij en herinner jezelf eraan wat je al gepresteerd hebt.

Door het aanbrengen van gewoonten, hoef je er niet steeds aan te denken (wat niet je sterkste punt is als je ADD hebt). Door met andere woorden bepaalde zaken te standaardiseren gaan ze automatisch. En wanneer het automatisch gaat, heb je ook geen last meer van je ADHD.

Steun

Als je klein bent, vraag je hulp om iets van het hoogste schap te pakken. En als je niet heel goed bent in wiskunde, volg je bijles om toch het benodigde niveau te halen. Deze voorbeelden lijken nogal voor de hand te liggen.

Mensen met ADD kunnen bepaalde dingen ook minder goed. Ook dan is het volstrekt normaal om hulp te vragen. Gebruik daarom vooral je vrienden, familie en gezin om je te helpen bij het organiseren van je leven. De volgende stappen zijn daarbij aan te raden:

  • Vertel mensen dat je ADD hebt en welke effecten dat heeft op je leven. Gebruik je ADD niet als excuus, maar wel als verklaring om daarna te zoeken naar een oplossing.
  • Zoek verschillende mensen om je te helpen met verschillende taken. Bijvoorbeeld iemand die je helpt met je financiën en iemand anders die je helpt met schoonmaken. Vraag ze ook of ze deze rol voor je willen spelen.
  • Zoek verschillende mensen om je te helpen met verschillende taken. Bijvoorbeeld iemand die je helpt met je financiën en iemand anders die je helpt met schoonmaken. Vraag ze ook of ze deze rol voor je willen spelen.
  • Schroom ook niet om professionele hulp te zoeken. Een coach of therapeut is vaak erg handig als je last van ADD hebt.

Let er op dat niet iedereen geschikt is voor de taak van ondersteuner. Sommige mensen kunnen te dwingend zijn in hun rol of begrijpen niet zo goed wat er allemaal bij ADD komt kijken. Schroom er in dat geval niet voor om ook weer te stoppen met de samenwerking.

Strategieën

Werken met je ADD, niet tegen je ADD

Structureel werken is niet goed haalbaar voor iemand met ADD. Als je ADD hebt, ben je eenmaal snel afgeleid. Opruimstrategieën die zich daar op richten, zijn dan ook gedoemd om te mislukken. Het is dan ook veel handiger om strategieën te volgen die gebruik maken van de voordelen van je ADD. Denk daarbij bijvoorbeeld aan:

  • Maak een spelletje van het opruimen. Doe een muziekje aan en maak een dansje of betrek anderen erbij zodat je wat te bespreken hebt. Of maak wat schoon tijdens een telefoongesprek.
  • Doe taken op het moment dat je er zin in hebt.
  • Breek je taken op in kleine onderdelen
  • Denk als een sprinter, niet als een marathonrenner. Het hele huis ineens opruimen is waarschijnlijk teveel gevraagd. Maar als je elke dag wat doet, kom je ook een heel eind.

Dit zijn tactieken die werken voor alle soorten taken die je in je leven tegenkomt. Of het nu opruimen, je rekeningen betalen of schoonmaken is.

Bij mensen met ADD zien we vaak een alles of niets houding. Of ze maken niets schoon, of ze alfabetiseren de boekenkast terwijl ze daarbij tegelijkertijd rekening houden met de kleur. Het is belangrijk om een gulden middenweg te vinden waarin je de grote lijnen in het oog houdt. Tips daarvoor zijn:

  • Doe een ding en maak dat af. Probeer niet alles tegelijkertijd te doen. Als je het namelijk niet allemaal afkrijgt, heb je weer een aantal bergen om tegenaan te kijken.
  • Voor mensen met ADD is het vaak moeilijk om de tijd in te schatten. Het is dus handig om standaard bijvoorbeeld dubbele tijd te plannen voor elke taak. Geloof me nu maar, daar zal je geen spijt van krijgen.
  • Doe ook eens wat dingen niet. Je enthousiasme is waarschijnlijk veel groter dan je daadwerkelijke kracht om dingen voor elkaar te krijgen. Daarom heb je vaak stapels onafgemaakte taken liggen. Door af en toe ook te besluiten om dingen niet te doen, valt er op een gemakkelijke manier veel stress van je schouders.


Leef simpel!

Een nieuwe taak is gemakkelijk aangegaan, maar moeilijk om weer te stoppen. Zorg er daarom voor dat je je leven een beetje simpel houdt. Dan helpt je om het overzicht te bewaren en zorgt er voor dat je niet teveel op je ADD aangesproken wordt. Kies bijvoorbeeld sporten die je kunt doen wanneer jij er zin in hebt en waarvoor je niet op een bepaalde tijd aanwezig hoeft te zijn. Een simpel leven zorgt voor een leeg hoofd en dat is voor ADD’ers prettig werken

Robert Haringsma

About Robert Haringsma

Robert Haringsma is psycholoog en onderzoeker. Hij schrijft over onderwerpen als stress, zelfvertrouwen, depressie en angst.

Leave a Reply